17/05/2026
BỐN SỰ THẬT THÚ VỊ VỀ ĐOÀN ĐƯA TANG HOA HỒNG (1969)
ĐĂNG KÝ XEM PHIM VÀO THỨ BA TUẦN SAU:
https://forms.gle/pg4fvGrmjc2Cyief6
----------------------------------------
1. “Gay boy” từng là một thuật ngữ bao trùm
"Đoàn Đưa Tang Hoa Hồng" là một bản parody theo phong cách avant-garde của câu chuyện Oedipus Rex, với sự tham gia của “bảy ‘gay boy’ ngoài đời thật” — chứ không phải những người đàn ông hợp giới giả nữ. Điều này rất quan trọng, vì chính câu chuyện mới là nguồn gốc của tính bi-hài, chứ không phải việc khai thác danh tính mà bị xã hội gạt ra ngoài lề của dàn diễn viên.
Đáng chú ý là cụm từ “gay boy” vẫn thường được dùng để quảng bá bộ phim, và cũng xuất hiện trong sách kèm bản Blu-ray năm 2017. Tuy nhiên, hiện nay nó chủ yếu mang ý nghĩa lịch sử. Xét việc các diễn viên / người được phỏng vấn có biểu hiện giới và xu hướng tính dục rất đa dạng, “gay boy” từng là thuật ngữ bao trùm dành cho đàn ông đồng tính, phụ nữ chuyển giới và những người được chỉ định là nam khi sinh. Tính đến năm 2020, những thuật ngữ chính xác hơn như “đàn ông gay/bi/pan”, “phụ nữ chuyển giới”, “người phi nhị nguyên giới” rõ ràng sẽ phù hợp hơn.
Tiêu đề phim cũng là một cách chơi chữ, vì “rose” (bara) trong tiếng Nhật có thể mang nghĩa tương tự như “pansy” hay “gay boy” trong tiếng lóng tiếng Anh (trong tiếng Việt thì từ tương đồng là "người ẻo lả" hay "bê đê").
2. Nhật Bản thập niên 1960 có một phong trào phản văn hóa rất rõ nét
Song song với những người ở Bar Genet, "Đoàn Đưa Tang Hoa Hồng" còn có một nhóm nhân vật khác được gọi đơn giản là “dropouts” (“bỏ học”). Họ là tập thể gồm hippie, nghệ sĩ và người biểu tình, dành phần lớn thời gian để làm phim thể nghiệm, hút cần sa (thời đó dễ kiếm ở Nhật hơn hiện nay), và suy ngẫm về xã hội hiện đại.
Khoảng thời gian này cũng chứng kiến nhiều cuộc biểu tình sinh viên tại Nhật Bản, chủ yếu phản đối việc sửa đổi Hiệp ước Anpo năm 1960, vốn cho phép quân đội Mỹ tiếp tục hiện diện ở Nhật 15 năm sau khi Chiến tranh Thái Bình Dương kết thúc.
Các cuộc phỏng vấn với những người "bỏ học" càng tăng thêm chiều sâu cho chủ đề phản văn hóa này. Họ không phải diễn viên chuyên nghiệp mà là thành viên đoàn phim và bạn bè của đạo diễn Toshio Matsumoto. Khi được hỏi vì sao họ dùng chất kích thích giải trí, những câu trả lời đáng chú ý nhất dao động từ “mong muốn thay đổi thực tại” cho tới “xóa bỏ cảm giác về bản ngã”.
Sau đó là các cảnh nhóm người hút cần cùng nhau, trò chơi phạt vui vẻ bằng cách cởi đồ, rồi culminate thành một bữa tiệc nhảy bán khỏa thân với nhạc psychedelic rock. Không còn dấu hiệu hay rào cản xã hội nào chia cắt họ — tất cả đều là những “đứa con của hoa”, dù chỉ trong khoảnh khắc ngắn ngủi.
3. Làm phim du kích là chuyện bình thường
Hầu hết các đạo diễn thời đó — kể cả những người làm việc cho các hãng phim lớn như Toei Company — đều quay phim mà không xin giấy phép, do quy trình thủ tục quá rườm rà. Matsumoto cũng không phải ngoại lệ.
Điều khiến quá trình sản xuất rủi ro hơn là phần lớn bộ phim được quay tại Shinjuku, một trong những quận đông đúc nhất Tokyo. Dù sự kiên trì của ông rất đáng khâm phục, phương pháp làm phim du kích này còn đem lại một “lợi ích phi pháp” khác — những người xuất hiện phía sau không phải diễn viên quần chúng được thuê mà là người dân thật.
Điều này khiến phản ứng của họ trở nên rất thú vị. Đặc biệt, sự khó chịu tập thể của đám đông trước nghi thức diễu hành của nhóm nghệ thuật trình diễn Zero Jigen gần ga Shinjuku cho thấy sự va chạm thực sự giữa nghệ thuật avant-garde và mainstream.
4. "Truyền thống đối lập với hiện đại" là chủ đề lớn
Điều này thể hiện rõ nhất qua cặp nhân vật trong phim. Leda là kiểu “lụa che thép” — một người phụ nữ mang vẻ truyền thống, luôn mặc kimono và đội tóc giả mọi lúc mọi nơi. Ngôi nhà của cô cũng mang thẩm mỹ Nhật Bản cổ điển với búp bê kokeshi và hoa hồng nhân tạo — phản ánh mong muốn không bao giờ phai tàn và luôn sống trong trái tim mọi người, đặc biệt là trong lòng ông Gonda.
Ngược lại, nét nữ tính của Eddie mang màu sắc lả lơi và chủ động hơn. Dù về sau ta mới biết một phần hành vi của cô xuất phát từ mong muốn thoát khỏi tuổi thơ đầy sang chấn, phần lớn hành động của Eddie — đặc biệt là việc dùng ma túy, duy trì nhiều bạn tình và giao du với giới hippie — đều phản ánh sự thay đổi trong trật tự xã hội và chuẩn mực đạo đức.
Việc cô trở thành “cô gái số một” tại Bar Genet và dần lấn át vị thế của Leda không đem lại chút yên tâm nào cho người sau. Ở tầng nghĩa siêu văn bản, đây cũng là lời thách thức đối với toàn xã hội Nhật Bản.
