11/08/2026
«Την αλήθεια, ρε! Την αλήθεια!» φωνάζει με λαχτάρα στην τελευταία σκηνή της ταινίας του Θόδωρου Μαραγκού «Μάθε παιδί μου γράμματα» (1981) ο Νίκος Καλογερόπουλος, σε έναν από τους εμβληματικούς του ρόλους, ως «Σωκράτης», γιος του συντηρητικού γυμνασιάρχη πατέρα του, ο οποίος, συσκοτίζοντας την ιστορική αλήθεια της Εθνικής Αντίστασης, προσφέρει καλές υπηρεσίες στο Καθεστώς.
Αυτή την αλήθεια υπηρέτησε ο Νίκος Καλογερόπουλος ως ηθοποιός, σκηνοθέτης, μουσικός και συγγραφέας, αυτή την αντισυμβατική, πικρή και αιχμηρή αλήθεια, με την οποία πορεύτηκε στη καριέρα του, φορώντας την κατάσαρκα. Κι ήταν αυτή η αλήθεια του που ξεσήκωσε στην ελληνική κοινωνία αυτό το πρωτοφανές κύμα λύπης όταν μαθεύτηκε ο θάνατός του...
Ο Καλογερόπουλος προσέφερε στις Ελληνίδες και τους Έλληνες κάποιους ρόλους αρχετυπικούς, αντλώντας από το βαθύ υπόστρωμα της μεταπολεμικής συλλογικής ψυχής. Πολλοί αναγνώρισαν τον εαυτό τους σε κάποιον από αυτούς τους ρόλους, αλλά καλύτερο, τιμιότερο, απροσκύνητο, ιδανικό: ο ηθοποιός Νίκος, δεν αναπαράστησε μόνον, αλλά ποίησε ήθος, σαν στρατιώτης Παπαδόπουλος, ας πούμε, στην «Λούφα και παραλλαγή» του Νίκου Περάκη (1984), όπου καβαλάει τη μάντρα του στρατοπέδου την ώρα της πρωινής αναφοράς, χωρίς να τον αντιληφθούν, το πρωί της 21ης Απριλίου 1967.
Ο ρόλος αυτός, που σημάδεψε το ελληνικό σινεμά, του χάρισε το βραβείο Α΄ Ανδρικού Ρόλου στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Είχε ήδη προηγηθεί το «Άρπα Colla» του Περάκη και το «Ρεμπέτικο» του Κώστα Φέρρη. Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 επέστρεψε με τη «Θηλυκή εταιρεία» και με το «Ένας κι ένας» του Νίκου Ζαπατίνα ενώ το 2011 έκανε το σκηνοθετικό του ντεμπούτο στον κινηματογράφο με τους «Ιππείς της Πύλου». Την επόμενη χρονιά συμμετείχε στο ντοκιμαντέρ «Κατερίνα Γώγου: Για την αποκατάσταση του μαύρου».
Κι έτσι αποχαιρετάμε τώρα τον Νίκο Καλογερόπουλο. Τα παράσημά του, πάνω στο βελουδένιο μαξιλαράκι που ακολουθούν τη σορό του στην επικήδεια πομπή, είναι η Αλήθεια και η Ελευθερία.
